Horoskop

Wróć do strony głównej

Teksty

Cytaty czyli jak nie zostać złodziejem myśli

Według słownika wyrazów obcych cytat jest dosłownym przytoczeniem fragmentu innego tekstu lub czyichś słów. Słowo to pochodzi do niemieckiego „Zitat” lub łacińskiego „citatio”. Właściwą formą jest też cytata.

W jakich sytuacjach cytaty są używane?

W zależności od sytuacji cytaty mogą być jawne lub niejawne. Cytat jawny charakteryzuje się wyróżnieniem tekstu oraz określeniem autora i miejsca opublikowania lub wypowiedzenia słów. Ten zabieg nazywa się „źródłem”. Cytaty niejawne nie mają tego wyróżnika i najczęściej stosowane są w literaturze mającej charakter artystyczny lub prześmiewczy oraz w filmach. Tak używane cytaty są zazwyczaj ogólnie znane i nie wymagają podawania autora. Są pewną formą aluzji i mają na celu odniesienie się do tych słów krytykując je, ośmieszając lub przywołując konkretną atmosferę. Cytatem nie musi być tylko tekst. Są nimi także rysunki, schematy, wykresy i tabele. Tego rodzaju cytaty zawarte są zazwyczaj w publikacjach naukowych.

Cytaty jako przestępstwo przeciw własności intelektualnej

Przywoływanie cytatów w pracach naukowych zawsze powinno być oznaczone wyróżnikiem. W takich przypadkach stosuje się tak zwany indeks górny (przypis), który odwołuje się do innego miejsca w publikacji, gdzie jest podane źródło czyli skąd i od kogo cytaty zostały zaczerpnięte. Niestosowanie takich odnośników może być uznane jako plagiat i przestępstwo przeciw własności intelektualnej. Nie ma tu znaczenia czy cytat podany jest dosłownie czy w formie zmienionej na przykład przy pomocy dodanych wyrazów lub synonimów.

Cytaty – używać czy nie używać we własnych publikacjach?

W opracowaniach naukowych, począwszy od prac magisterskich, a skończywszy na wydawnictwach autorskich cytaty są wręcz niezbędne. Rzecz w tym, że każdy twórca takiej pracy musi się opierać na dokonaniach swoich poprzedników, ludzi którzy w swojej dziedzinie odkryli i zapisali swoje dokonania. Oczywiście praca naukowa nie byłaby naukową, gdyby składała się z samych cytatów. Potrzebne są jeszcze własne wnioski i spostrzeżenia.

Jeśli natomiast chodzi o publikacje beletrystyczne cytaty pozwalają w prosty sposób rozwinąć jakąś myśl. Piszemy na przykład akapit o tym, że ktoś psychicznie zranił bohatera powieści, a bohater cierpi z tego powodu. W takim przypadku możemy użyć słów Bernarda Shaw’a: „Im bardziej poznaję ludzi, tym bardziej kocham zwierzęta.” Ale co zrobić, aby nie być posądzonym o to, że przywłaszczamy sobie myśli innego człowieka? Wystarczy zastosować jeden z prostych trików. Na przykład: Jak powiedział Bernard Shaw - „Im bardziej poznaję ludzi, tym...”; albo Nawet Bernard Shaw czasami nienawidził ludzi. Także ja im ich bardziej poznaję, tym bardziej zaczynam kochać zwierzęta.

Cytaty są więc mądrością pokoleń i trzeba je używać bez obawy o to, że ktoś może pomyśleć, że nie masz własnego zdania. Trzeba to jednak czynić w sposób rozważny, nie zapominając o tym, by nie stać się złodziejem myśli.